Off-grid powerstation: dit heb je echt nodig

Wat maakt een powerstation off-grid-waardig?

Een off-grid powerstation verschilt niet in techniek van een gewoon draagbaar model, maar wel in wat je ervan vraagt. Thuis of op de camping hang je het apparaat elke paar dagen aan een stopcontact. Buiten het net bestaat dat stopcontact niet: alles wat je verbruikt, moet er via zon, een auto of een aggregaat weer in. Daardoor verschuift de aandacht van "hoe groot is de accu" naar "hoe snel vul ik hem bij".

Drie eigenschappen bepalen of een model echt geschikt is om langdurig zonder net te draaien:

• Zonne-ingang. Niet het aantal watt op de doos, maar het maximale zonnevermogen dat de MPPT accepteert. Een station met 1.000 Wh accu en slechts 100 W zonne-ingang laadt in Nederland nooit binnen een dag vol.
• Accuchemie. LiFePO4 haalt 3.000 tot 6.000 laadcycli, ruwweg vijf tot tien keer zoveel als klassiek lithium-ion. Off-grid laad en ontlaad je elke dag, dus die cycli zijn binnen twee jaar op als je de verkeerde chemie kiest. Meer daarover in LiFePO4 of lithium-ion.
• Rustverbruik. De omvormer zelf kost 5 tot 15 W zodra hij aanstaat. Laat je hem dag en nacht draaien voor één koelkastje, dan gaat er 120 tot 360 Wh per etmaal op aan niets.

Hoeveel capaciteit heb je nodig?

Reken van onderaf: tel op wat je apparaten per etmaal gebruiken, en tel er 15 procent bij voor omzettingsverlies. Onderstaande waarden zijn realistische dagverbruiken.

| Apparaat | Vermogen | Gebruik per dag | Verbruik |

| --- | --- | --- | --- |

| Ledverlichting | 15 W | 5 uur | 75 Wh |

| Laptop | 60 W | 4 uur | 240 Wh |

| Telefoons laden (2×) | 20 W | 3 uur | 60 Wh |

| Compressorkoelbox | 45 W | 8 uur draaitijd | 360 Wh |

| Waterpomp | 60 W | 20 minuten | 20 Wh |

| Waterkoker | 1.500 W | 6 minuten | 150 Wh |

Samen is dat ruim 900 Wh, plus verliezen dus zo'n 1.050 Wh per dag voor één persoon met bescheiden comfort. Voor twee personen met dezelfde koelbox kom je eerder op 1.400 tot 1.800 Wh. Wil je koken of verwarmen op stroom, dan schiet dat getal hard omhoog: een inductieplaat van 1.800 W trekt in twintig minuten al 600 Wh. De rekenmethode staat uitgebreider in hoeveel Wh heb je nodig.

Een praktische vuistregel: kies een accu die twee tot drie dagverbruiken aankan. Dan overbrug je een grijze dag zonder direct in de reserve te zitten, en hoef je de accu niet dagelijks tot nul te ontladen — dat scheelt ook levensduur.

Continu vermogen versus piekvermogen

Capaciteit zegt hoe lang, vermogen zegt hoe zwaar. Een station van 2.000 Wh met een omvormer van 600 W laat een waterkoker gewoon niet aangaan. Kijk daarom naar het continue AC-vermogen; het piekvermogen geldt maar enkele seconden en is alleen relevant voor de aanloopstroom van motoren en compressoren.

• Tot 600 W: laptops, verlichting, laden, kleine koelbox.
• 1.000 tot 1.500 W: koffiezetapparaat, kleine magnetron, gereedschap zoals een accuboormachine-lader.
• 2.000 W en meer: waterkoker, inductieplaat, invertermagnetron, zwaardere klusmachines.

Draait er permanent iets zwaars, dan is een powerstation vanaf 2.000 Wh met een omvormer van 2.000 W of meer meestal het minimum.

Aanvullen: zon is de kern

Off-grid staat of valt met bijladen. De vuistregel is 200 tot 300 W zonnepaneel per kWh die je op een dag wilt terugzetten. Voor 1,5 kWh dagverbruik betekent dat 300 tot 450 W paneel in de zomer — en in de winter drie tot vier keer zoveel voor hetzelfde resultaat, wat in de praktijk vaak onhaalbaar is.

Wat de opbrengst per paneelformaat werkelijk is, staat in powerstation met zonnepaneel. Welke panelen en connectoren bij welk merk passen, lees je in de koopgids draagbare zonnepanelen.

Twee alternatieven voor donkere periodes:

1. Autoladen. Via de 12 V-aansluiting laad je met 100 tot 120 W; via een DC-laadkabel op de dynamo halen sommige modellen 500 W of meer. Rijden is dan letterlijk laden.

2. Aggregaat. Onaantrekkelijk qua geluid en brandstof, maar één uur draaien op een klein 2 kW-aggregaat zet er in de meeste stations 1,2 tot 1,5 kWh in. Als achtervang voor de winter is dat verdedigbaar.

Winter: reken je niet rijk

Van december tot februari levert een draagbaar paneel in Nederland vaak minder dan een kwart van de zomeropbrengst, en op een bewolkte dag nog een fractie daarvan. Wie het hele jaar off-grid wil zitten, moet accepteren dat de zon in het donkere seizoen bijzaak wordt.

Let daarnaast op de temperatuur: LiFePO4 mag onder 0 °C meestal niet geladen worden. De meeste kwaliteitsstations blokkeren dat automatisch of hebben accuverwarming, maar goedkope modellen laden gewoon door en beschadigen daarmee de cellen. Ontladen bij vorst mag wel, al levert een koude accu tijdelijk minder capaciteit.

Een werkbare off-grid opstelling

Voor een tiny house, camper of langdurig kamperen komt een realistische set er ongeveer zo uit te zien:

• Powerstation van 2.000 tot 3.000 Wh met LiFePO4-accu en 2.000 W omvormer.
• 400 tot 600 W aan zonnepaneel, bij voorkeur verplaatsbaar zodat je het naar de zon kunt richten.
• Een DC-laadkabel naar het voertuig als achtervang.
• Bewust verbruik: koken op gas, koelen met een compressorkoelbox in plaats van een peltier-model, en de omvormer uit als er niets op 230 V draait.

Blijf je permanent op één plek en heb je wél een netaansluiting in de buurt, dan is een vaste thuisbatterij vaak voordeliger per kWh dan een draagbaar station. Het verschil tussen beide zetten we uiteen in powerstation of thuisbatterij.